Αμετάκλητη Πληρεξουσιότητα: Πότε είναι δυνατή η ανάκλησή της κατά τη νομολογία

Ηλιόπουλος Ίων Ανδρόνικος, Δικηγόρος Θεσσαλονίκης

Η αμετάκλητη πληρεξουσιότητα αποτελεί κρίσιμο θεσμό του αστικού δικαίου και εμφανίζεται συχνά σε μεταβιβάσεις ακινήτων, εξασφαλίσεις απαιτήσεων, επιχειρηματικές συμφωνίες και γενικότερα σε συναλλαγές όπου επιδιώκεται ενισχυμένη ασφάλεια δικαίου. Το ερώτημα που ανακύπτει στην πράξη είναι εάν και υπό ποιες προϋποθέσεις μπορεί να ανακληθεί μια πληρεξουσιότητα που έχει συμφωνηθεί ως αμετάκλητη.

Από τον συνδυασμό των άρθρων 218 και 724 ΑΚ προκύπτει ότι η πληρεξουσιότητα και η υποκείμενη σύμβαση εντολής είναι καταρχήν ελευθέρως ανακλητές, λόγω του προσωπικού και εμπιστευτικού χαρακτήρα της σχέσης. Ωστόσο, κατ’ εξαίρεση, επιτρέπεται παραίτηση από το δικαίωμα ανάκλησης, οπότε η πληρεξουσιότητα καθίσταται αμετάκλητη, εφόσον αποσκοπεί στην αποκλειστική ή έστω και παράλληλη εξυπηρέτηση του συμφέροντος του αντιπροσώπου ή τρίτου ή όταν εξυπηρετεί συγχρόνως το συμφέρον του αντιπροσωπευομένου και του αντιπροσώπου ή τρίτου.

Εφόσον συμφωνηθεί εγκύρως ως αμετάκλητη, τυχόν μεταγενέστερη ανάκλησή της είναι άκυρη και δεν επιφέρει παύση της πληρεξουσιότητας ούτε της εντολής. Στην περίπτωση αυτή, ο πληρεξούσιος δύναται να αγνοήσει την άκυρη ανάκληση και να προβεί εγκύρως στη σύναψη της δικαιοπραξίας που αφορά η πληρεξουσιότητα. Το πραγματικό γεγονός ότι η πληρεξουσιότητα εξυπηρετεί και το συμφέρον του αντιπροσώπου, ως προϋπόθεση του αμετάκλητου χαρακτήρα της, μπορεί να προκύπτει και από την υποκείμενη έννομη σχέση μεταξύ των μερών, η οποία μπορεί να είναι όχι μόνο εντολή αλλά και οποιαδήποτε άλλη ενοχική σχέση, όπως έχει κριθεί με τις αποφάσεις ΑΠ 405/2011, ΑΠ 392/2006 και ΑΠ 108/2005 του Άρειος Πάγος.

Παρά ταύτα, ακόμη και η εγκύρως χορηγηθείσα αμετάκλητη πληρεξουσιότητα είναι δυνατόν να ανακληθεί, εφόσον συντρέχει σπουδαίος λόγος, βάσει της γενικής αρχής που συνάγεται από τα άρθρα 672, 752 και 766 ΑΚ. Κατά τη νομολογία του Αρείου Πάγου (ΑΠ 486/2017 ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ, ΑΠ 880/1991 Νόμος), σπουδαίος λόγος υπάρχει όταν, σύμφωνα με την καλή πίστη και τα συναλλακτικά ήθη, δεν μπορεί να αξιωθεί από τον αντιπροσωπευόμενο να διατηρήσει σε ισχύ την πληρεξουσιότητα. Αντίθετη ερμηνευτική εκδοχή θα οδηγούσε σε υπέρμετρη δέσμευση της προσωπικής του ελευθερίας και θα προσέκρουε στην αρχή του άρθρου 179 περ. α΄ ΑΚ, όπως έγινε δεκτό με την ΑΠ 392/2006 (ΧρΙΔ 2006, 594).

Ο σπουδαίος λόγος δεν απαιτεί κατ’ ανάγκη πταίσμα του αντιπροσώπου. Έχει κριθεί ότι συντρέχει, μεταξύ άλλων, όταν μετά τη χορήγηση της αμετάκλητης πληρεξουσιότητας επέρχεται αφερεγγυότητα του αντιπροσώπου, όπως πτώχευση ή έκδοση εντάλματος προσωπικής κράτησης (ΑΠ 1108/1984 ΝοΒ 1985), καθώς και σε περίπτωση βαριάς παράβασης των καθηκόντων του (ΑΠ 1108/1984 ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ). Επίσης, έχει γίνει δεκτό ότι δεν είναι απαραίτητο ο σπουδαίος λόγος να οφείλεται σε υπαιτιότητα του αντιπροσώπου (ΕφΑθ 7305/2002 ΕπισκΕΔ 2002, 1126 επ.).

Αντιθέτως, η νομολογία έχει απορρίψει ως ανεπαρκείς λόγους ανάκλησης την απλή αμφισβήτηση μεταξύ αντιπροσωπευομένου και αντιπροσώπου ως προς την έκταση των δικαιωμάτων και υποχρεώσεών τους (ΑΠ 1309/2006 ΝοΒ 2006, 1465, ΑΠ 1528/2012 ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ), την παρέλευση σημαντικού χρόνου από τη χορήγηση αμετάκλητης πληρεξουσιότητας προς πώληση ακινήτου και την εν τω μεταξύ αύξηση της αγοραίας αξίας του (ΕφΑθ 10438/1990 ΝοΒ 1991, 576), καθώς και την περίπτωση κατά την οποία ο οφειλέτης παρακατέθεσε μόνο μέρος της οφειλής του στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων, με αποτέλεσμα η δανείστρια να συμπληρώσει εγκύρως, δυνάμει σχετικής αμετάκλητης πληρεξουσιότητας, τη λευκή επιταγή με ολόκληρο το οφειλόμενο ποσό και να την εμφανίσει προς πληρωμή (ΑΠ 16633/2003 ΧρΙΔ 2004, 315).

Τέλος, η ανάκληση αμετάκλητης πληρεξουσιότητας είναι σε κάθε περίπτωση ισχυρή όταν η πληρεξουσιότητα στηρίζεται σε άκυρη συμβατική σχέση, όπως επισημαίνεται και στη θεωρία (Γεωργιάδης, Σύντομη Ερμηνεία του Αστικού Κώδικα, σελ. 524-525).

Η νομική αξιολόγηση ζητημάτων που αφορούν αμετάκλητη πληρεξουσιότητα, ανάκληση, ακυρότητα δικαιοπραξιών, ευθύνη αντιπροσώπου και μεταβίβαση ακινήτων απαιτεί εξειδικευμένη γνώση και προσεκτική ανάλυση των πραγματικών περιστατικών και της νομολογίας. Κάθε υπόθεση κρίνεται in concreto και η εσφαλμένη αντιμετώπιση μπορεί να έχει σοβαρές περιουσιακές συνέπειες.

Επικοινωνήστε με το Γραφείο μας

Για εξατομικευμένη νομική καθοδήγηση σχετικά με την έκδοση διαταγής πληρωμής ή διαταγής απόδοσης μισθίου, επικοινωνήστε με το Δικηγορικό Γραφείο Ηλιόπουλος Ίων Ανδρόνικος και Συνεργάτες στη Θεσσαλονίκη.

Το γραφείο μας μπορεί να σας καθοδηγήσει βήμα-βήμα στη σωστή και έγκαιρη διεκδίκηση των χρηματικών απαιτήσεών σας.

Τηλέφωνο: 6941587258

Email:iiliopouloslaw@gmail.com

Κλείστε σήμερα ραντεβού με εξειδικευμένο δικηγόρο μας στη Θεσσαλονίκη και εξασφαλίστε την άμεση και νόμιμη προστασία της απαίτησής σας.