Κληρονομικό Δίκαιο 2026 -Νέος Νόμος για τις Κληρονομιές - Τέσσερα από τα βασικά πράγματα που πρέπει να γνωρίζετε.

Συντάκτης: Ηλιόπουλος Ίων Ανδρόνικος, Δικηγόρος Θεσσαλονίκης - Κληρονομικό Δίκαιο

Από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026, το τοπίο γύρω από τις κληρονομιές και τις διαθήκες στην Ελλάδα άλλαξε οριστικά με τον Νόμο 5303/2026, φέρνοντας τη μεγαλύτερη μεταρρύθμιση των τελευταίων δεκαετιών.

Αν και οι νέες ρυθμίσεις θεσπίστηκαν για να εκσυγχρονίσουν το σύστημα και να προστατεύσουν τους κληρονόμους, στην πραγματικότητα κρύβουν σημαντικές παγίδες, αυστηρούς περιορισμούς και κρίσιμες προθεσμίες. Αν δεν κινηθείτε με σωστή στρατηγική, κινδυνεύετε να χάσετε την προστασία της ατομικής σας περιουσίας ή να εμπλακείτε σε πολυετείς δικαστικές διαμάχες με συγγενείς.

Παρακάτω αναλύουμε τι ισχύει πλέον στην πράξη και γιατί η έγκαιρη συμβουλή ενός εξειδικευμένου δικηγόρου είναι το πιο καθοριστικό βήμα.

Γλιτώνετε οριστικά από τα χρέη του θανούντος; Ο νέος κανόνας και οι μεγάλες παγίδες

Μέχρι σήμερα, ο μεγαλύτερος φόβος όσων κληρονομούσαν ήταν τα κρυφά χρέη (σε εφορία, τράπεζες ή ασφαλιστικά ταμεία), καθώς ο απλός κληρονόμος ευθυνόταν και με τη δική του προσωπική περιουσία, εκτός αν προλάμβανε να αποδεχθεί την κληρονομία με το ευεργέτημα της απογραφής.

Τι ισχύει τώρα: Για θανάτους που επέρχονται από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026 και μετά, ο κανόνας αντιστρέφεται (άρθρο 1892 ΑΚ). Ο κληρονόμος δεν ευθύνεται, κατά κανόνα, με την ατομική του περιουσία για τις υποχρεώσεις της κληρονομίας. Η ευθύνη του περιορίζεται αποκληριστικά στα περιουσιακά στοιχεία που κληρονομεί.

Οι κρίσιμες παγίδες: Τα χρέη του κληρονομουμένου δεν διαγράφονται, οι δανειστές εξακολουθούν να ικανοποιούνται από την κληρονομιαία περιουσία. Ωστόσο, η προστασία της προσωπικής σας περιουσίας ανατρέπεται αν υποβάλετε στον γραμματέα του δικαστηρίου δήλωση ότι διαχειρίζεστε και διαθέτετε ελεύθερα την κληρονομία. Επίσης, ευθύνεστε με την ατομική σας περιουσία αν διαθέσετε κληρονομιαία στοιχεία χωρίς δικαστική άδεια (η οποία χορηγείται μόνο για σπουδαίο λόγο υγείας ή ζωής του ίδιου, συζύγου, γονέων ή τέκνων), αν μειώσετε με υπαιτιότητά σας την αξία της κληρονομίας ή αν δεν τηρήσετε τη νόμιμη σειρά ικανοποίησης των δανειστών.

Τι ισχύει για ανηλίκους & παλαιούς θανάτους: Για ανήλικους κληρονόμους, οι γονείς μπορούν να υποβάλουν δήλωση ελεύθερης διαχείρισης μόνο με δικαστική άδεια και εφόσον η δική τους περιουσία καλύπτει την αξία της περιουσίας του τέκνου, αναλαμβάνοντας ευθύνη εις ολόκληρον. Για θανάτους πριν τις 16 Σεπτεμβρίου 2026 ισχύει το παλιό καθεστώς, με τη μόνη εξαίρεση ότι για θανάτους έως τις 22 Μαΐου 2026 παρέχεται υπό προϋποθέσεις ειδική προθεσμία 6 μηνών από τη δημοσίευση του νόμου για αίτηση διορισμού πραγματογνωμόνων και απογραφή (άρθρο 838 ΚΠολΔ).

Γιατί χρειάζεστε δικηγόρο: Ο νομικός παραστάτης θα ελέγξει πλήρως το ενεργητικό και παθητικό πριν κάνετε οποιαδήποτε ενέργεια, θα συντάξει τις αιτήσεις για δικαστική άδεια ή δικαστική εκκαθάριση (άρθρο 1893 ΑΚ) και θα διασφαλίσει ότι δεν θα χάσετε την προστασία της προσωπικής σας περιουσίας.

Τέλος στα «σπασμένα» ακίνητα – Πώς αλλάζει η Νόμιμη Μοίρα

Στο προηγούμενο καθεστώς, ο μεριδιούχος (τέκνο, σύζυγος, γονέας) αποκτούσε αυτόματα ιδανικό μερίδιο συγκυριότητας επί των ακινήτων, γεγονός που οδηγούσε σε κατακερματισμό της περιουσίας, οικογενειακές τριβές και αναγκαστικούς πλειστηριασμούς διανομής.

Τι ισχύει τώρα: Η νόμιμη μοίρα μετατρέπεται πλέον σε χρηματική αξίωση κατά του κληρονόμου (άρθρο 1820 ΑΚ). Ο μεριδιούχος δεν αποκτά αυτόματα εμπράγματο δικαίωμα ή συγκυριότητα στο ακίνητο ή την επιχείρηση, αλλά απαίτηση σε χρήμα ίση με το μισό της αξίας της εξ αδιαθέτου μερίδας του, ενώ το δικαστήριο διατηρεί την ευχέρεια να διατάξει αυτούσια απόδοση αν το κρίνει προσήκον.

Υπολογισμός και Προθεσμίες: Για τον υπολογισμό της αξίας προσμετρώνται οι δωρεές προς τρίτους της τελευταίας 5ετίας (αντί της 10ετίας που ίσχυε), ενώ οι γονικές παροχές και δωρεές προς μεριδιούχους συνυπολογίζονται κατά κανόνα χωρίς τον 5ετή περιορισμό. Η αξίωση της νόμιμης μοίρας παραγράφεται αυστηρά σε δύο έτη από τη λήξη του έτους που ο μεριδιούχος έλαβε γνώση της προσβολής και του υπόχρεου (και το αργότερο σε 20 έτη από τον θάνατο).

Απαραίτητη η συνδρομή του δικηγόρου: Το κέντρο βάρους μετατοπίζεται πλέον στην ακριβή αποτίμηση της κληρονομίας, στον συνυπολογισμό των εν ζωή παροχών και στη διασφάλιση της ρευστότητας. Ο δικηγόρος είναι απαραίτητος για τη διενέργεια ανεξάρτητης εκτίμησης, τη σύνταξη εξώδικων συμφωνιών εξόφλησης (εφάπαξ ή σε δόσεις) και την παροχή επαρκών ασφαλειών (υποθήκη/προσημείωση) για τη διασφάλιση της απαίτησης.

Διαθήκες: Πιο εύκολες στη σύνταξη, αλλά με αυστηρότερους ελέγχους

Ο τρόπος που αφήνουμε την περιουσία μας ψηφιοποιείται και γίνεται πιο αυστηρός για να αποφεύγονται οι απάτες και οι πλαστογραφίες.

Τι ισχύει τώρα: Δικαίωμα να γράψουν διαθήκη έχουν πλέον και οι νέοι από 16 ετών. Παράλληλα, δημιουργείται ένα νέο Ηλεκτρονικό Μητρώο Διαθηκών, ενώ απαγορεύεται αυστηρά να αφήσει κάποιος την περιουσία του σε υπαλλήλους νοσοκομείων ή γηροκομείων όπου νοσηλευόταν, για να αποφευχθεί η ψυχολογική πίεση.

Η παγίδα: Οι ιδιόγραφες διαθήκες (αυτές που γράφονται στο χέρι) θα ελέγχονται πλέον εξαιρετικά αυστηρά για τη γνησιότητά τους. Αν θέλετε να είστε σίγουροι ότι η επιθυμία σας θα εκτελεστεί και η διαθήκη σας δεν θα προσβληθεί ως άκυρη από κανέναν, η καθοδήγηση του δικηγόρου στη σωστή διατύπωση των όρων είναι αναγκαία.

Κληρονομικές Συμβάσεις & Συμβάσεις Παραίτησης: Τα νέα «όπλα» σχεδιασμού

Για πρώτη φορά στην Ελλάδα, εισάγονται θεσμοί που επιτρέπουν τον προσυμφωνημένο και δεσμευτικό σχεδιασμό της περιουσίας όσο ο διαθέτης βρίσκεται εν ζωή.

Κληρονομική Σύμβαση (άρθρα 1798–1807 ΑΚ): Μπορείτε πλέον να συμβληθείτε αυτοπροσώπως ενώπιον συμβολαιογράφου με τα παιδιά ή τους συνεταίρους σας, ορίζοντας κληρονόμους, καταπιστεύματα ή κληροδοσίες. Οι δεσμευτικές διατάξεις δεν ανακαλούνται μονομερώς, εξασφαλίζοντας ότι μια οικογενειακή επιχείρηση ή τα ακίνητα δεν θα διαλυθούν μετά τον θάνατο. Αν γίνουν χαριστικές διαθέσεις εν ζωή προς βλάβη του τιμωμένου, παρέχεται δικαίωμα ανατροπής τους εντός 2 ετών από τη δημοσίευση.

Σύμβαση Εκ των Προτέρων Παραίτησης (άρθρα 1838–1843 ΑΚ): Επιτρέπεται πλέον η εν ζωή σύναψη συμβολαιογραφικής σύμβασης με την οποία ένα πρόσωπο παραιτείται εκ των προτέρων από μελλοντικά κληρονομικά δικαιώματα ή από τη νόμιμη μοίρα (με ή χωρίς αντάλλαγμα). Εάν έχει συμφωνηθεί αντάλλαγμα, αυτό πρέπει να καταβληθεί εντός 6 μηνών, αλλιώς η σύμβαση καθίσταται ανενεργός.

Γιατί χρειάζεστε δικηγόρο: Πρόκειται για εξαιρετικά σύνθετα νομικά κείμενα. Ο συμβολαιογράφος πιστοποιεί και υπογράφει την πράξη, αλλά ο δικηγόρος είναι εκείνος που θα σχεδιάσει στρατηγικά τους όρους, θα προστατεύσει τα νόμιμα δικαιώματα όλων των πλευρών και θα θωρακίσει τη σύμβαση ώστε να μην μπορεί να προσβληθεί ή να ακυρωθεί στο μέλλον.

Μην αφήνετε την περιουσία σας στην τύχη της.

Ο νέος νόμος 5303/2026 φέρνει σημαντικό εκσυγχρονισμό, αλλά απαιτεί γρήγορα αντανακλαστικά, βαθιά γνώση του νόμου και μηδενικά λάθη. Είτε θέλετε να προστατευτείτε από χρέη που κληρονομήσατε, είτε επιθυμείτε να μοιράσετε την περιουσία ή την επιχείρησή σας στα παιδιά σας με απόλυτη ασφάλεια, η νομική υποστήριξη είναι απαραίτητη προϋπόθεση.

Στο Δικηγορικό Γραφείο Ίωνος-Ανδρονίκου Ηλιοπούλου γνωρίζουμε σε βάθος τις αλλαγές του νέου Κληρονομικού Δικαίου και είμαστε δίπλα σας για να σχεδιάσουμε την κατάλληλη νομική στρατηγική, να προστατεύσουμε τον κόπο μιας ζωής και να διασφαλίσουμε το μέλλον της οικογένειάς σας.

Τηλέφωνο: 6941587258 & 2313042707

Email: info@iliopouloslaw.com

Κλείστε σήμερα ραντεβού με εξειδικευμένο δικηγόρο αστικού - κληρονομικού δικαίου στη Θεσσαλονίκη και εξασφαλίστε την άμεση και νόμιμη προστασία της περιουσίας σας